ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 27



                                               

نان ساجی

نان ساجی یان نانی ھەورامی نانێکی زۆر ناسکی تایبەتی کوردەوارییە کە بە ئاردی گەنم دروست دەکرێت لە سەر ساج دەبرژێت. ئەم نانە مێژوویەکی کۆنی لە کوردەواریدا ھەیە و لەبەر ئەوەی کە لە زۆرێک لە ناوچە ھەورامییەکاندا باو بووە، نانی ھەورامیشی پێ دەوترێ.

                                               

نیشاستە

نیشاستە تۆزێکی سپی ونەرم و بێتامە کە بەھۆی گژوگیای سەوز دروست دەبێت. بە لایەنی کیمیایی، ئەم ماددەیە لە ئاوی سارد و ئەلکھول ناتوێتەوە. یەکێک لەو ماددانەیە کە لە خواردنی ڕۆژانەماندا ھەیە.

                                               

برۆکڵی

وشەی برۆکۆلی یان قەڕنابیتی سەوز لە ووشەی لاتینی ەوە وە ووشەی ئیتاڵی ەوە هاتووە، کەبە بەمانای لق دێت. برۆکۆلی سەربەخێزانی وەیان سەر بە خێزانی وە یان خێزانی ن. وە زیاتر لە کۆن دا خێزانی خاچییەکان ووتراوە، وە ھۆکاری ئەوەی کە بەم خێزانە دەووترێت خاچی ...

                                               

دارخورمای ئەتڵەسی

                                               

ساگوارۆ

ساگوارۆ جۆرە ڕوەکێکە ھاوشێوەی درەختێکە کە دەتوانێت تا ٢٥٠ ساڵ بەردەوام بێت، شێوەکەی تەنھا یەک گەڵای بەرمیلییە کە بە درک و دەزوو داپۆشراوە. کاتێک جەستەی ئەم ڕوەکە پڕ دەبێت لە ئاو و گەورە دەبێت و تاوەکان بە لاکان بڵاو دەبنەوە، لە بەھاردا نەمامی سەگ ...

                                               

بزن

بزن ئاژەڵێکی گوانداری ماڵییە. بە کوردی بە بەچکەی تازەزاوی کار یان کارژیڵە و کاتێک لە شیر دەبڕدرێتەوە گیسک و کاتێک دوو بەھار تێپەڕ دەکات توێشتیر یان چوێشتیر یان چتووری پێ دەوترێ. کاتێک کە بە تەواوی پێدەگات بە نێرەکەی نێری یان سابرێن یان بزنی نێر و ...

                                               

گۆشت

گۆشت پێکھاتووە لە جەستەی ئاژەڵ کە ھەندێک لە مرۆڤەکان دەیخۆن. خواردنی گۆشت دەگەڕێتەوە بۆ سەدەکانی پێش مێژوو کاتێک مرۆڤەکان فێری کۆکردنەوە و ڕاوکردن بوون، بەڵام ھەتاکو ئێستاش توانیوێتی جێگەی خۆی لە کۆمەڵگەدا بکاتەوە. کاتێک مرۆڤەکان فێربوون ھەندێک ل ...

                                               

ترێ

ترێ بەری دارمێوە شوێنی بنەڕەتی ئاسیایە یەکەم جاریش فینقیەکان گواستیانەوە بۆ دوورگەکانی یۆنان و سەقلییە و ئیتاڵیا و مەرسلیا و میسر و شام و شوێنی دیکەش ، وەکو خواردن و شەربەت بەکاریان ھێناوە. ترێ مادە بەسوودەکانی وەک "ساکارۆز" و "گلوکز" و "دیکسترۆز ...

                                               

تووفەرەنگی

                                               

تەماتە

تەماتە میوەیەکی سووری شیاو بۆ خواردنە کە لە ڕووەکی سۆلانەم ڕیکۆپێرسیکەم ەوە دەڕوێت. ئەم میوەیە لە ناوەڕاست و باشووری ئەمریکاوە سەری ھەڵداوە. تەماتە گەلێک سوودی لێ دەبینرێت و بۆ دروستکردنی چەند بەرھەمێکی تریش بەکاردێت، وەک دۆشاوی تەماتە بە نموونە.

                                               

دارمێو

دارمێو یەکێکە لە دارە خۆڕسک و ئاویەکان بەربڵاوە لە جیھان، بەری ئەم دارە بریتییە لە ترێ. لەبەر ئەوەی سروشتی گەشەی درەختی ترێ جیاوازی ھەیە لەگەڵ درەختەکانی دیکەی مێوەدا، بوێە چەند ڕێگایەک ھەیە بۆ پەروەردەی وەکو بە شێوەی سەری، لەسەر تەل و لەسەر کەپر.

                                               

شەمامە

شەمامە مێوەیەکی بچووکی بۆنخۆشە لە بنەماڵەی کاڵەک. لە کوردەواریدا دڵدارەکان شەمامەیان بە دیاری بە یەکتر داوە. وشەی شەمامە عەرەبییە و واتە شتی زۆر بۆنخۆش.

                                               

قۆخ

پێکھاتە‌ی قۆخ: 80% لە‌ ئاو پێکدێت4.5% شە‌کرە‌، کاربۆەیدرات 7% نیشاستە‌5% وە‌ ترشە‌لۆک 1% ڕیشاڵ6%و ڤیتامینE،P،A،C ،B1 ،B2ی تێدایە‌. بە‌کارەێنان ‌و سوودە‌پزیشکیە‌کانی: 1. ئارە‌زووی خواردن زیاد دە‌کا‌و رێ لە‌ تینویە‌تی دە‌گرێت. 2. چالاک کە‌رە‌وە‌‌و ...

                                               

کیوی

کیوی میوەیەکە، توێکڵەکەی قاوەیییە و گۆشتەکەی سەوزی کاڵە. بەپێى توێژینەوەیەک ئەوە ‌دەرکەوتووە ‌کە خواردنى میوەى کیوى زۆر سوودى ھەیە بۆ تەندروستى مرۆڤ، چونکە ‌ئەو میوەیە دەوڵەمەندە ‌بە ڤیتامین C.

                                               

لیمۆ

لیمۆ یەکێک لە میوە ئاودارەکانە، کە لە بنەماڵی ڕوەکی جۆرییە Citrus، سەرچاوەی پەیابوونی ئەم میوەیە بەتەواوەتی ڕوون و ئاشکرا نییە، لەبەر ئەوەش زانایان ڕای جیاوازیان ھەیە لەسەر نیشتیمانی دایک بۆ لیمۆ، ھەندێک دەڵین وڵاتی ھیندە یان چین و ھەندێکی تریش پ ...

                                               

میوە

میوە یان مێوە بەروبوومی ڕووەکییە کە ڕووەکەکان ھەڵیان ئەگرن وەک بەرگێک بۆ تۆیەکانیان، بە زۆری جیادەکرێتەوە بە شیرینی یان ترشی لە تامدا و بە بوونی بڕێکی زۆر ئاو، وا بە باشتر دەزانرێت کە بە برسییەتی میوە بخورێت لەبەر ئەوەی شەکری سادەی تێدایە و دەبێت ...

                                               

ھەنار

ھەنار لە قورئانی پیرۆزدا ناوی ھاتووە. تا ئێستاش جوولەکەکان ھەنار لە ھەندێ تقوسی ئایینی بەکار دەھێنن. ڕۆمان و گریک و فیرعەونەکان ھەناریان ناسیوە ئەمەش لە نەخش و نیگاری سەر دیواری پەرستگاکانیان دەرکەوتووە. بنەچەی ھەنار ئاسیایە بە تایبەتیش ئێران و ھ ...

                                               

ھەنجیر

ھەنجیر ئەو میوەیەیە کە لە وڵاتانی باشووری رۆژئاوای ئاسیا و وڵاتانی سەر بە دەریای ناوەڕاست. درەختی ھەنجیر بەرزییەکەی لە ەوە تا گەشە دەکات. ھەنجیر میوەیەکی خۆشی وەرزی ھاوینە و میوەیەکی پڕ کانزایە ، بە تەڕی و بە وشکی دەخورێت ، ھەنجیر لە خێزانی تووەک ...

                                               

خۆشاردنەوە

خۆشاردنەوە بریتییە لە بەکارھێنانی چەند ماددە، ڕەنگ یان ڕووناکییەک بەمەبەستی خۆشاردنەوە لەڕێی ئاڵۆزکردنی بینینی ئاژەڵ و تەنەکان یان لەڕێی گۆڕینی ڕووخسارییانەوە بۆ شتێکی دی وەک: پێستە خاڵدارەکەی پڵنگ، پۆشاکی جەنگی سەربازە سەردەمییەکان و یان باڵی شێ ...

                                               

ڕاو

ڕاو ، ڕاڤ ، ڕاوە ، شکار ، ئشکار ، کەروە ، شژ ، نێچیر یان نچیر بە کار و ڕەوتی بەگیرخستنی گیانەوەری کێوی یان ھەڵاتوو دەوترێت کە دەتوانێت لەگەڵ کوشتن، ھەڵدڕین، زامارکردن، یان لە تەڵە و داو خستن ھاوڕێ بێت. بە کەسێک ک ڕاو دەکات ڕاوچی، ڕاویار، نەچیروان ...

                                               

پەڕین

پەڕین بریتییە لە کرداری گواستنەوەی دەنکەھەڵاڵە لە پۆرگەوە بۆ کۆسپ لە گوڵی ڕووەکە تۆو داپۆشراوەکان، یان بۆ ھێلکۆکە لە ڕووەکە تۆو ڕووتەکاندا. و دوو جۆریشی ھەیە پەڕینی خۆیی و تێکەڵە پەڕین.

                                               

خۆڵ

خۆڵ یان گڵ تەنێکە کارلێکردنی خۆیی تێدایە کە لە نوێبوونەوە و بەرەو پێش چووندایە. ئەو دەنکۆڵانەی لێشی ھاتوون قەبارە و شێوەیان جیاوازە، کە پێیان دەوترێت. بریتییە لە تەنێکی زنیدوو کە لە تێکەڵەی مادەی ئەندامی و کانزایی و ئاو و ھەوا پێکدێت و بریتییە لە ...

                                               

بەکارھێنانی زەوی

بابەتی بەکارھێنانەکانی زەوی لەو بابەتانە ھەژمار دەکرێت کە بووەتە جێگای گرنگی پێدانی زۆرێک لە جوگرافیزانان بەھۆی ئەو ڕۆڵەی ھەیەتی لە دیاریکردنی پەیوەندی مرۆڤ بە زەوی و ئەو چالاکییانەی کە پێی ھەڵدەستێت. مەبەست لە بەکارھێنانی زەوی، چالاکیی مرۆڤ و کر ...

                                               

ئەسپ

ئەسپ ئاژەڵێکە کە دوو هەزار ساڵ پێش زایین لە ئەسپی کێوییەوە دەستەمۆ کراوە. لە زمانی کوردی بە ئەسپی مێ دەڵێن مایین و بە نێرەکەی دەڵێن بارگیر. بە بەچکەکەی دەوترێت جوانوو.

                                               

پشیلە

پشیلە یەکێکە لە گیاندارە گۆشخۆرەکان کە دوو جۆری سەرەکی ھەیە یەکەمیان پشیلەی ماڵییە ئەوەی تر پشیلەی کێویە، پلەی گەرمی لەشی پشیلە لە ٣٨٫٦ پلەی سلیزی جێگیرە. پشیلە بەشێکە لە خێزانی پشیلە لەو لێکۆڵنەوەیەی لە ٢٠٠٧ دا ئەنجام دراوە دەرکەوتووە کە پشیلەکا ...

                                               

پەز

پەز یان مەڕ ئاژەڵێکی گوانداری ماڵییە. بە کوردی بە بەچکەکەی بەرخ و کاتێک لە شیر دەبڕدرێتەوە کاوڕ و کاتێک دوو بەھار تێپەڕدەکات شەک و ئەگەر بۆ یەکەم جار بزێ شەکمەڕ ی پێ دەوترێ. کاتێک کە بە تەواوی پێدەگات بە نێرەکەی بەران و بە مێکەی پەز دەڵێن.

                                               

سەگ

سەگ گیانلەبەرێکە کە لە زۆربەی ناوچەکانی جیھاندا دەژیێت. سەگی ماڵیش ھەیە کە مرۆڤ بەخێوی دەکات، سەگی ماڵی بۆ یاریکردن و ھاوڕێیەتیکردنە کە زۆر جار بە ھێمای وەفاداری دادەنرێت. جگە لەوانەش سەگ لە پاسەوانی و کاری پۆلیسی بەکاردێت. سەگەکان لە ھەردوو جۆری ...

                                               

سەگی پشدەر

سەگی پشدەر یان سەگی کوردی کۆنترین ڕەسەنی سەگە لە ناوچەی ئاسیادا کە مێژووی ٥٠٠٠ ساڵەی ھەیە. مێژووی خەڵکی ئاشووری و بابلی لە ماوەی ٣٠٠٠ ساڵ پێش لەدایکبوونی مەسیح، سەگی پشدەریان جۆرێک لە سەگی ماستیف و خاوەن ھێز و تاقەتێکی زۆرە کە ھۆی خۆشەویستی ئەم ڕ ...

                                               

کەر

کەر یان گوێدرێژ گیانلەبەرێکی دەستەمۆکراوە، سەر بە خێزانی ئەسپ. نزیک ٥٠٠٠ ساڵە کە کەر لەلایەن مرۆڤەوە بۆ ئیشکردن بەکاردەھێندرێت. زیاتر لە ٤٠ ملیۆن کەر لە جیھان ھەن، کە زۆربەیان کەوتوونەتە وڵاتە دواکەوتووەکان، بەزۆری وەک باربەر بەکاردەھێنرێن. بە کە ...

                                               

مانگا

گا ، مانگا یان چێڵ ئاژەڵێکی گوانداری ماڵییە. بە کوردی بە بەچکەی تازەزاوی گوێلک یان گوێرەکە و کاتێک لە شیر دەبڕدرێتەوە گوێر و کاتێک دوو بەھار تێپەڕ دەکات گوێلپار یان پارگوێر دەوترێ. کاتێک دەبێتە سێ ساڵان بە نێرەکەی جوانەگا یان بەرجووت و بە مێکەی ن ...

                                               

مریشک

مریشک بە ناوی زانستی باڵنەدەیەکی ماڵییە لە بنەماڵەی قەرقاوڵەکان. مریشک ٨٠٠٠ ساڵ پێش لەدایکبوونی مەسیح لە ڤیەتنام ماڵی کراوە. دەروازەی گیانلەبەران

                                               

ئیبن کەسیر

باوکی فیدا عیماد دین ئیسماعیلی کوڕی عومەری کوڕی کەسیری کوڕی زۆئی کوڕی کەسیری کوری زەرعی قورەیشی بە عەرەبی: أبو الفداء عماد الدين إسماعيل بن عمر بن كثير بن ضوء بن كثير بن زرع القرشي ناسراو بە ئیبن کەسیر زانایەکی موسوڵمانە باوکی عمر بن كثير وتاربێژ ...

                                               

پێڕستی زانایانی موسڵمان

زانا موسڵمانەکان لە ڕابردوودا ڕۆڵێکی بەرچاو و گەورەیان گێڕا لەسەر مێژووی زانست. بە سەدان زانای موسوڵمان ھەبوون کە کاریگەرییان لەسەر ڕۆژھەڵات و ڕۆژئاوا دروستکردووە و بوونەتە ھۆکار بۆ بەرەو پێش چوونی شارشتانیەتەکان لە سەدەکانی ناوەڕاستدا ئەم پێرستە ...

                                               

زاکر نایک

زاکر عەبدولکەریم نایک زاکر عەبدولکەریم نایک لەدایکبووی ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٥ لەمۆمبای ھیندستان، وتاربێژ و بانگخواز و کۆڕگێڕی ئیسلامیی سوننەی ھیندییە. نایک کاریگەر بووە بە بانگخوازی ئیسلام ئەحمەد دیدات، و ئەو بە دیداتی گەورە ناوزەند دەکرێت. پسپۆڕ ...

                                               

ئینتەرنێت

ئینتەرنێت سیستمێکی جیھانگرە پێکھاتوو لە تۆڕی کۆمپیوتەری کۆمپیوتەرییەکانی پێکەوە بەستراو کە بۆ ڕاژەگەیاندن بە ملیاردان بەکارھێنەری سەرانسەری جیھان چەپکە پرۆتۆکۆڵی ستانداردی ئینتەرنێت بەکاردەھێنێت. ئینتەرنێت ڕایەڵەیەکی پێکھاتوو لە ڕایەڵەکانی ترە کە ...

                                               

ئۆون ویلانس ڕیچاردسن

ئۆون ویلانس ڕیچاردسن فیزیکزانێکی ئینگلیز بوو، کە لە ساڵی ١٩٢٨ خەڵاتی نۆبڵی لە فیزیادا وەرگرت بۆ کاردنی لەسەر دەردانی ئایۆنی گەرمی کە دواتر بووە هۆی دانانی یاسای ڕیچاردسن.

                                               

ئەلبەرت ئاینشتاین

ئەلبێرت ئاینشتاین ; زانایەکی ئەڵمانی بوو کە توانی بیردۆزی ڕێژەیی تایبەت و بیردۆزی ڕێژەیی گشتی دابڕێژێ، کە یەکێکە لە دوو پایەکانی فیزیکی مۆدێرن. ئەم زانایە زیاتر ناسراوە بەھۆی یاسای یەکسانیی بارستە-وزە کە ناسراوە بە "بەناوبانگترین ھاوکێشەی جیھان" ...

                                               

ئیبن ئەلھەیسەم

ئەبو عەلی حەسەن کوڕی حەسەنی کوڕی ھەیسەم ، ناسراو بە ئیبن ئەلھەیسەم ، فەیلەسووف و زانای فیزیا و بیرکاری و پزیشکی و زانستی دەروونییە. لە ساڵی ٩٦٥ لە بەسرە لەدایک بووە و لەنێوان ساڵانی ١٠٣٨ ھەتا ١٠٤٠ لە شاری قاھیرە مردووە. چەندین بەرھەمی بە زمانی فا ...

                                               

ئیمانوێل کانت

ئیمانوێل کانت ، بەناوبانگترین بیرمەندی سەردەمی رۆشنگەرییە. ئایدیای بنەڕەتی سەردەمی ڕۆشنگەری، ڕزگارکردنی خودە لە ڕێگای تێگەیشتنەوە. "ورەی ئەوەت بێت کە دەرکی خۆت بە کار بێنیت "ئەمە پەیامی ئەو فەیلەسووفەیە کە لەگەڵ ھەژاری و دەستەنگی و لە بارودۆخێکی ...

                                               

ئێمپیدۆکلس

ئێمپیدۆکلس فەیلەسووفێکی یۆنانی پێش سەردەمی سوقرات بوو. دانیشتووی ئاکراگاس بوو کە شارێکی یۆنانییە لە سیسیلی. فەلسەفەی ئێمپیدۆکلس بە سەرچاوەگرتنی بیردۆزی چوار ماددە کلاسیکییەکە ناسراوە کە لە یۆنانی کۆندا ناسراون بە. هەروەها پێشنیاری دوو هێزی دیکەشی ...

                                               

پێرستی فەیلەسووفانی زانست

Michael Polanyi Paul Oppenheim Hans Reichenbach Stephen Toulmin Carl Gustav Hempel Alexandre Koyré Kenneth Craik Taketani Mitsuo کارڵ پۆپەر Georges Canguilhem Alfred Ayer Otto Neurath Rudolf Carnap R. B. Braithwaite گاستۆن باشلار ڤێرنەر ھایزنبێرگ

                                               

جۆن دووی

جۆن دووی فەیلەسوف، دەروونناس، چاکخوازی پەروەردەیی ئەمریکایی بوو کە بیرەکانی کاریگەر بوون لە چاکسازی لە پەروەردە و کۆمەڵایەتیدا. دووی یەکێکە لە کەسە بنەڕەتیەکانی پەیوەندیدار بە فەلسەفەی پراگماتیکی وە دا ئەنرێ بە یەکێ لە بناغەدانەرانی دەروونناسی کر ...

                                               

جۆن ستیوارت میل

جۆن ستیوارت میڵ فەیلەسوف و ئابووری ناسێکی بەڕیتانییە، لە شاری لەندەن لە ساڵی ١٨٠٦ زایینی لەدایکبووە، گەورەترین منداڵ بوو لە خێزانێکی گەورەدا کە خاوەنی نۆ منداڵ بوون. باوکی یەکێك بوو لە کەسایەتییە ناودارەکانی جیهانی زانست و زانیاری لە سەدەی هەژدەه ...

                                               

چارلز سەندێرز پێرس

چارلز سەندێرز پێرس فەیلەسووف، لۆژیکزان و ماتماتیکزانێکی ئەمریکایی بوو کە ھەندێ جار وەک "باوکی پراگماتیزم" ناوی دەبرێت. کارە بڵاوکراوەکانی نزیکەی ١٢٬٠٠٠ لاپەڕەی چاپی و دەستنووسە بڵاونەکراوەکانی نزیکەی ٨٠٬٠٠٠ لاپەڕەیەک دەبێت. نووسراوەکانی گەلێ بابە ...

                                               

دەیڤد ھیووم

دەیڤد ھیوم فەیلەسووف و مێژوونووس و ئابووریزانی سکۆتلاندی بوو، دەیڤد کاریگەر بوو بە جۆن لۆک، ھیووم سەر بە ڕێبازی لیبرالیزمی کۆن بووە.

                                               

ڕۆجە پێنرۆز

سێر ڕۆجە پێنرۆز فیزیازانێکی بیرکاریانە، بیرکاریزان و فەیلەسوفێکی زانست و ڕەچەڵەک ئینگلیزە. ئەو پرۆفیسۆری ھەڵگری ناونیشانی ڕوز بێڵە لە پەیمانگای بیرکاری لە زانکۆی ئۆکسفۆرد، ھەروا دەرچووی توێژینەوەیە لە وادھام کۆلێژ. پێنرۆز ناسراوە بە ئیشەکانی لە د ...

                                               

ڕێنێ دێکارت

ڕێنێ دێکارت فەیلەسووف، بیرکار و شارەزای فیزیک و نووسەری خەڵکی فەڕەنسا بوو کە زۆرتری تەمەنی لە وڵاتە یەکگرتووکانی نێزرلاند ڕابوارد. نازناوی "باوکی فەلسەفەی نوێی" پێ‌درا و زۆرینەی گەشەی فەلسەفەی ڕۆژئاوایی کە لە ڕۆژگاری ئەمڕۆشدا دەیبینین، درێژەی نوو ...

                                               

فڕانسیس بەیکن

فرانسیس بەیکۆن فەیلەسووف و سیاسیوانی بەناوبانگی ئینگلستانە کە لە ساڵی ١٥٦١دا لە دایک بوە و لە ١٦٢٤دا کۆچی دوایی کردووە. بەیکۆن وەکوو یەکێک لە گرنگترین و بەناوبانگترین فەیلەسووفەکانی ڕۆژاوا ناوی دەرکردووە.

                                               

فڕانک ڕەمزی

فڕانک پلەمپتۆن ڕەمزی فەیلەسووف و بیرکاریزان و ئابووریزانی بەریتانییە و فڕانک هەر لە لاویێتی کۆچی دوایی کردووە کە تەمەنی ٢٦ ساڵی بوو ، فڕانک بە یارمەتی هاوڕێکەی لودویگ ویتگنشتاین پەرتووکی پەیامی لۆگیکی فەلسەفی وەرگێرایە سەر زمانی ئینگلیزی. دەروازە ...

                                               

ڤێرنەر ھایزنبێرگ

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →