ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 78



                                               

کۆری

زمانی کۆری ، زمانێکی فەرمی هەردوو وڵاتانی کۆریای باشوور و کۆریای باکوور و ھەروەھا ناوچەی خودموختاری یانبیانی کۆماری گەلی چینە. ٨٠ ملیۆن کەس قسەی پێئەکات لەسەرئاستی جیهانی. زیاد لە هەزار ساڵ کۆریەکان بە پیتەکانی چینی پێەوترا ھانجا نووسینیان ئەکرد. ...

                                               

ئەکادیمیای کوردی

ئەکادیمیای کوردی کۆڕێکە کە حکوومەتی ھەرێمی کوردستان دایمەزراندووە و بەپێی یاساکەی چاوگێکی باڵایە لە ھەموو شتێک کە پەیوەندی بە زمانی کوردی و شێوەزارەکانی و پاراستن و دەوڵەمەند کردنییەوە ھەبێت. ئەکادیمیای کوردی مەبەستی خۆی لە چالاکی گەیشتن بە زمانێ ...

                                               

زمانەکانی عێراق

زمانەکان لە عێراق لەعێراقدا کۆمەڵێ زمان بوونی هەیە ، بەڵام زۆرترین دانێشتووان بە زمانی عەرەبی و شێوەزاری عێراقی دەدوێن ، دووەم زمانیش لە عێراق ، زمانی کوردییە کە بەپێی چەند سەرچاوەیەک ٢٠%ی دانیشوانی عێراق بە کوردی قسە دەکەن وە ٥% بۆ ١٠% بە زمانی ...

                                               

ئەلفوبێکانی کوردی

ئەلفوبێکانی کوردی ئەم ئەلفوبێیانەن کە بۆ نووسینی زمانی کوردی کەڵکیان لێ‌وەردەگیرێت. تا ئێستا بۆ نووسینی زمانی کوردی ئەلفوبێی جۆراوجۆر بەکارھاتووە. بەکارھێنانی ئەم ئەلفوبێیانە لە ژێر کاریگەریی زمان و ئەلفوبێی ئەو حکوومەتە ناوەندییانە بووە کە کوردە ...

                                               

پەستانی چاپکردن

پەستانی چاپکردن ئامێرێکە بە کار دێت بۆ چاپکردنی وێنە و نووسین لەسەر کاغە و قوماش، ئەم ئامێرە زیاتر بەکاردێت بۆ چاپکردنی کتێب و گۆڤار و ڕۆژنامە و پۆستەرات.

                                               

چاپخانە کوردییەکان

چاپخانە کوردییەکان دیارە چاپخانە تا گەیشتۆتە ئەم ڕۆژە زیاتر لە ٥٠٠ ساڵ خەباتی ویستووە، پێنج سەدەیە ئەم ئامێرە پڕ ھەستیارە توانیویەتی گەلانی دونیا لە دەوری خۆی کۆبکاتەوە، لە سادەترین ئاستی ئامێری چاپەوە تا نوێترین و گەورەترین چاپخانە ئەمڕۆ بە ھەزا ...

                                               

ڕێزمانی کوردی

لە گۆڕەپانی زمانناسیدا، ڕستە دەربڕینێکە لە زمانی سروشتیدا. ڕستە یەکەیەکی ڕێزمانی و پەیڤییە کە لە یەک وشە یان زیاتر پێکهاتووە و هەر وشەیەک نوێنەرایەتی چەمکێک دەکات. ڕستە بەکاردێت بۆ مەبەستی دەربڕینی وتەیەک، پرسیارێک، سەرسووڕمانێک، داخوازیێک یان فە ...

                                               

شیعری نوێی کوردی

ئاشکرایە وەکوو ھەموو نەتەوەکانی دونیا، لە کوردستانیشدا ، شیعر ئامرازێک بووە بۆ دەربڕینی ھەست و ھزر و بیری کۆمەڵگا. زۆرترین بەرھەمی ئەدەبی نەتەوەکەمان بێگومان شیعرە کە سەرەتا ھەر لە سەر عەرووزی عەرەبی نووسراوە و بە کێش و سەروا وە بەستراوە. بەرەبەر ...

                                               

فەیلییەکان

فەیلییەکان کۆمەڵە کوردێکی ڕۆژھەڵاتین لە لوڕستان و کرماشان و ئیلام سەر بە ئێران دەژین وە ھەروەھا بەشێکیش لە عێراق لە ڕۆژھەڵاتی دیجلە کە فەیلیی شیعەن دەژین لە بەغداد و پارێزگای دیالە. ئەم زارەوەیە بەکۆمەڵێک ھۆزی دەوترێت، کە نیشتەجێی ی زنجیرەچیای زا ...

                                               

کوردیی باشووری

کوردیی باشووری یان کوردیی خوارین یەکێک لە زارە سەرەکییەکانی زمانی کوردییە و لە ھەرێمەکانی کرماشان، ئیلام و لوڕستان قسەی پێدەکرێت. بەھەڵە ئەم زارە ناوی کەڵھوڕی وەخۆ گرتووە، بەڵام کەڵھوڕی خۆی شێوەزارێکی کوردیی خوارینە.

                                               

کۆڕی زانستیی زمانی کوردی

کۆڕی زانستیی زمانی کوردی لە ئەنجامی بەرێوەچوونی کۆنگرەی زانستی فێرکاری زمانی کوردی بە ھەڵبژاردنی ٢٠ کەس لە نووسەر و ڕۆشنبیر و زمانزانانی کوردستانی ئێران ساڵی ١٣٨١ لە تاران دامەزارو و شەرعییەتی خۆی لە کۆی دەنگی نووسەران و ئەدیبان و ڕۆشنبیرانی کورد ...

                                               

لەکی

زمانناسان لەکی وەک بنشێوەزارێکی کوردیی باشووری ھەژمار دەکەن. مهرداد ئیزه‌دی مێژووزان و نووسەر و کوردناسی به‌ناوبانگ و مامۆستای زانکۆی ھارڤارد و ھەروەھا مامۆستای زانکۆی کۆڵومبیا له ویلایه‌ته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا شێوەزاری لەکی و ھەروەھا شێوەزار ...

                                               

وێژەی کوردی

وێژەی کوردی یان ئەدەبی کوردی بریتیە لە ئەو ھەڵبەست، چیرۆک، بەیت، مەتەڵ و گۆرانیانەی کە بە شێوەزار و زاراوە جۆراوجۆرەکانی زمانی کوردی نووسراوە. وێژەی کوردی بە یەک شێوەزاری تایبەت نیە و بە ھەمووی شێوەزارەکانی کرمانجی، سۆرانی، ھەورامی و کەلھوڕی نووس ...

                                               

ئاشوورییەکان

ئاشوورییەکان نەتەوەیەکن کە خاوەنی زمان و ئایینی تایبەت بە خۆیانن و لە مێژەوە لە کوردستاندا و ناوچەکانی دەوروبەری دەژین. لە سەدەی ڕابردوودا ژمارەیەکی زۆریان کۆچیان کردووە بۆ قەوقاز و وڵاتانی ئەورووپا و ئەمریکا ئێستا زۆریان لە نەينەوا وھەولێر ودھۆك ...

                                               

بابل

بابل شارێکی ئەکەدی لە دووچۆمانی کەڤنار بوو. شارێکی کۆنەو پاشماوەو شوێنەواری شارستانییەکی کۆنی سەر ڕووباری فوڕاتە لە نزیک شاری حللەی ئێستا،لەخوار بەغداوەیە بە ١٦٠ کیلۆمەتر.پاش ڕووخانی ئیمپراتۆرییەتی ئەکاد لەسەدەی ١٩ پێش زاین،ئاموورییەکان گەڕانەوە ...

                                               

باخە ھەڵواسراوەکانی بابل

باخە ھەڵواسراوەکانی بابل پێکھاتووە لە چوار بەش کە لە شێوەی بەلەکۆنە و لەسەر چوار پایەی گەورە ڕاگیراوە کە بەرزایی یەکەی ٧٥ پێیە و ھەر یەکەیان دوو دەرگای ھەبووە واتە ٨ دەرگا و لە ھەموویان جوانتر و بەناووبانگتر دەرگای عەشتارە. باخچە ھەڵواسراوەکان نی ...

                                               

بەسرە

بەسرە دووەم شاری گەورەی عێراقە کە لە پارێزگای بەسرەدا ھەڵکەوتووە. شەتەلعەرەب دەکەوێتە بەسرە و ئەم شارە بووەتە پردێک لە نێوان عێراق لەگەڵ سعوودیە و کووەیت.

                                               

پارێزگای بەسرە

پارێزگای بەسرە یەکێک لە پارێزگاکانی عێراقە کە کەوتۆتە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری بەسرەیە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتووانی ١،٧٦١،٠٠٠ کەس بووە.

                                               

پارێزگای بەغدا

پارێزگای بەغدا یەکێک لە پارێزگاکانی عێراقە کە کەوتۆتە ناوەندی ئەم وڵاتە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری بەغدایە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتووانی ٦،٠٢٤،٠٠٠ کەس بووە.

                                               

پارێزگای حەسیچە

پارێزگای حەسیچە یان پارێزگای حەسەکە ، یەکێک لە پارێزگاکانی سووریایە کە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە ھەڵکەوتووە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١،٤٧٧،٠٠٠ کەس بووە. ناوەندی پارێزگای حەسکە شاری حەسیچەیە. پارێزگای ...

                                               

پارێزگای خووزستان

پارێزگای خووزستان یەکێک لە پارێزگاکانی ئێرانە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری ئەھوازە. پارێزگای خووزستان لە باکووردا لە گەڵ پارێزگای لوڕستان ، لە باکووری ڕۆژھەڵات‌دا لە گەڵ پارێزگاکانی ئەسفەھان و چوارمەحاڵ و بەختیاری ، لە ڕۆژھەڵات‌دا لە گەڵ پارێزگاکا ...

                                               

پارێزگای دیوانیە

پارێزگای قادسیە یەکێک لە پارێزگاکانی عێراقە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری دیوانیەیە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتووانی ٩٩٠،٤٨٣ کەس بووە.

                                               

پارێزگای نەجەف

پارێزگای نەجەف یەکێک لە پارێزگاکانی عێراقە کە کەوتۆتە باشووری ڕۆژئاوای ئەم وڵاتە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری نەجەفە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی 2013 ژمارەی دانیشتووانی 1.477.134 کەس بووە.

                                               

پارێزگای ھەولێر

پارێزگای ھەولێر یەکێک لە پارێزگاکانی کۆماری عێراق و یەکێک لەو پارێزگایانەیە کە لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان دایە. ناوەندی پارێزگای ھەولێر، شاری ھەولێرە. بۆ ساڵی ٢٠١٥، ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٢٠٠٩٦٣٨ کەس مەزەندە کراوە. لە ئێستا ...

                                               

جوگرافیای عێراق

عێراق رووبەرەکەی نزیکەی ٤٣٨،٣١٧ کم دووجایە، شوێنێکی گرنگی ھەیە لە جیھانی نوێدا لەبەر ئەوەی شوێنێکی جوگرافی بایەخ داری ھەیە و دەروانێت بە سەر بەشی رۆژھەلاتی ناوچەی رۆژھەلاتی ناوەراست، ھەوەھا دەکەوێتە سەر پردێک زەوی ھەرسێ کیشوەرەکان بەیەکتر دەگەیەن ...

                                               

دیجلە

ڕووباری دیجلە یەکێکە لەو دوو ڕووبارەی کە بەناوچەی مێزۆپۆتامیادا تێپەڕ دەبێت. دیجلە لە ناوچە شاخاوییەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی تورکیا ھەڵدەقوڵێت، و شان بەشانی فوڕات بەناوخاکی عێراقدا تێدەپەڕێت.

                                               

ڕۆژژمێری کوردی

ڕۆژژمێری کوردی ساڵی کوردییش، ھەر وەک ساڵی ئێرانی، ساڵێکی ھەتاوییە. واتە بەگوێرەی سووڕی زەوی بە دەوری ھەتاوە. ژمارەی مانگەکان و دەستپێک و کۆتاییی ساڵەکان و ساتی گۆڕان بۆ ساڵی نوێ، کتومت ھەر وەک ساڵی ئێرانییە. بەڵام دوو جیاوازیی سەرەکیی ھەیە کە بری ...

                                               

شەڕی کەربەلا

شەڕی کەربەلا لە ١٠ی موحەڕڕەمی ساڵی ٦١ی کۆچی مانگی بەرامبەر ١٠ی تشرینی یەکەمی ٦٨٠ی زایینی لە کەربەلای عێراق ڕووی دا. ئەم شەڕە لە نێوان گرووپێکی بچووک لە خزمەکان و دۆستانی حوسێن کوڕی عەلی، نەوەی محەممەد پێغەمبەری ئیسلام و سوپایەکی ھەرە زۆر ھەژمارتر ...

                                               

فەیسەڵی یەکەم

شا فەیسڵی یەکەم کوڕی حوسێنی کوڕی عەلی ھاشمی بنەچەیان دەگەڕێتەوە بۆحوسێن کوڕی عەلی و یەکەم شای عێراق و شای سووریا بووە، لە قوتابخانە فێری زمانی تورکی بووە و لە ژیانی لادێشەوە زمان پاراویی و ئازایەتی وەرگرتووە و مەشقی لەسەر ژیانی بیابان کردووە و فێ ...

                                               

کەربەلا

کەربەلا شارێکە لە عێراق کە کەوتووەتە ١٠٠ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژاوای شاری بەغدا. کەربەلا ناوەندی پارێزگای کەربەلایە. بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٥٧٢،٣٠٠ کەسە. کەربەلا بە ھۆی شەڕی کەربەلاوە ناسراوە کە لە ساڵی ٦٨٠ی زایینیدا ...

                                               

مێژووی ئێران

مێژووی ئێران باسکردنە لە مێژووی وڵاتی ئێران و ئەو ڕووداوە و پێشھاتانەی ئەم ناوچەیە بەمەبتس ی ئاشناکردنی نەوەکانی ئێستا بە ڕابردووی وڵاتی ئێران ئەم مێژووە پڕە لە شەڕ و ململانێی داگیرکاری و جەنگ ئەمەش ئەم وڵاتەی ڕووبەرووی چەوندین کێشە وگرفت کردەوە ...

                                               

ئابادان

ئابادان ناوەندی شارستانی ئابادان و شارێک لە پارێزگای خووزستانی ئێرانە، کە لە باشووری ڕۆژاوای ئەم وڵاتە، ٥٣ کیلۆمەتری کەنداوی فارس، ١٤٠ کیلۆمەتری ئەھواز و لە نزیکی سنووری عێراق و کووەیت ھەڵکەوتووە. ئەم شارە فڕۆکەخانە و بەندەری ھەیە و لەبەر ھەبوونی ...

                                               

ئاستارا، ئێران

ئاستارا شارێک و ناوەندی شارستانی ئاستارا لە پارێزگای گێڵانی ئێرانە. لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦دا ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٥١٬٥٧٩ کەس بووە. ئەم شارە لەگەڵ کۆماری ئازەربایجان و دەریای کاسپیەن ھاوسنوورە و سنوورێکی بازرگانی گرنگە لە نێوان ئێران و قەوق ...

                                               

ئاشتیان

ئاشتیان یەکێک لە شارەکانی پارێزگای مەرکەزیی ئێرانە. شاری ئاشتیان ناوەندی شارستانی ئاشتیانە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە لە ساڵی ٢٠١٦ بەرامبەر لەگەڵ ٨،٧٦٣ کەس بووە کە زۆربەیان فارسن و پەیڕەوی مەزھەبی شیعەن.

                                               

ئامۆل

دانیشتووانی ئامۆل لە مێژوودا پەیڕەوی ئایینی زەروانی، مۆغانی، مێھری و زەردەشتی بوون.باکووری ئێران، لە کاتی ئەشکانییەکان یان ساسانییەکاندا، بە ئایینی زەردەشت ڕوویان ھێنا. لە دەروبەری سەدەی دووەمی هیجری قەمەری خەڵکی مازەندەران بە ئایینی ئیسلام ڕوویا ...

                                               

ئاودانان

ئاودانان یان ئاوەنان ، ناوی شارێکە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای ئیلامی ڕۆژھەڵاتی کوردستان. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠١١ی زایینی، ٢٢٩٠١ کەسە.

                                               

ئەسفەھان

ئەسفەھان یان سپەھان شارێکی گەورە و ناودار لە ناوەراستی ئێرانە کە لە دوای شارەکانی تاران و مەشھەد گەورەترین شاری ئەم وڵاتیه. لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ١،٥٨٣،٦٠٩ کەس دانیشتووی بووە. ئەم شارە ناوەندی پاردەواڵی ئەسپەھان و ناوەندی شارستانی ئەسفەھانە.

                                               

ئێسفەرایێن

ئێسفەرایێن شارێکی ھەڵکەوتووی باکووری ڕۆژاوای پارێزگای خۆراسانی باکوورە و ناوەندی باژێری ئێسفەرایێنە. لە ڕۆژاوا بە باژێری سەبزوار و لە ڕۆژھەلات بە قۆچان و لە ڕۆژاوا بە بوژنوورت و شیروان دەوردراوە. باژێرەکە لە نۆزدە گەڕەک پێکھاتووە و بە بەرھەمی پیش ...

                                               

بازەرگان (شار)

بازەرگان یان بازرگان شارەدێیەکە لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا دەکەوێتە باکوری پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران و ناوەندی ناوچەی بازەرگانە. بە دووری ١کم لە سنوری تورکیاوە دوورە و بە دووری ١٥کم لە شارۆچکەی ماکۆوە دوورە.

                                               

بانە

بانە ناوەندی شارستانی بانە و یەکێک لە شارەکانی پارێزگای کوردستانە کە لە لای ڕۆژئاوای ئێرانەوەیە. بانە لە ٢٧٠ کیلۆمەتریی باکووری ڕۆژھەڵاتی سنە ھەڵکەوتووە.

                                               

بوژنۆرد

بوژنۆرد یان نەینکخانە ناوی شارێکی کوردنشینی پارێزگای خۆراسانی باکوور و ھەروەھا ناوەندی ئەم پارێزگایەیە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە لە ساڵی ٢٠١٦ بەرامبەر لەگەڵ ٢٢٨،٩٣١ کەس بووە کە زۆربەیان کوردن و بە زمانی کوردیی کورمانجی قسە دەکەن.

                                               

بووشێھر

بووشێھر یان بۆشار کە ھەروەھا بە بەندەری بووشێھریش ناسراوە، ناوەندی پارێزگای بووشێھری ئێرانە. لە ساڵی ٢٠١٦ حەشیمەتی شاری بووشێھر ٢٢٣٬٥٠٤ کەس بووە. شاری بووشێھر شارێکی سەر بە بەندەرە کە لە دەشتێکی ھەراو لە بەستێنەکانی کەنداوی فارس لە باشووری ڕۆژئاو ...

                                               

بۆن (چوارمەحاڵ و بەختیاری)

مێژوو و مێژووی ناوی شاری بۆن نەزانراوە و پێویستی بە خوێندنە یەکێک لە گرنگترین ڕووداوە مێژووییەکانی دۆکیومێنتکراو لە شاری بۆن، کە مێژووناسانی وەک لاورێنس لۆکهارت، کروسنسکی و پەترۆشفسکی بە بەڵگەوە باسی دەکەن، بەرخۆدانی گەلی بۆن لە ڕووداوەکانی پەیوە ...

                                               

بەندەر عەباس

بەندەر عەباس شارێکە لە باشووری ئێران و ناوەندی پارێزگای هورمزگانە. لە سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا ژمارەی دانیشتووانەکەی ٥٢٦٬٦٤٨ کەس بووە. بەندەر عەباس لە ڕێزی شارە گەورەکانی ئێراندایە.

                                               

بیجاڕ

ناوچەی بیجار ژینگەیەکی بەپێزە کە دەکەوێتەN3600 تا N3612 بەری باکووری و E4725 تا E4753 درێژی ڕۆژھەڵاتەوە. پانتاییەکەی ٣١، ٦١٢ ھێکتارە. ئەم ناوچەیە لە گرنگترین ژینگەکانی پارێزگای کوردستانە. بەھۆی کوێستانی بوون و کاریگەری شەپۆلە شێدارەکانەوە، ڕێژەیە ...

                                               

پاوە

پاوە شارێکی باکووری پارێزگای کرماشانە. خەڵکەکەی بە زمانی کوردی، زاراوەی ھەورامی دەئاخاوێنن. پاوە لە ناوەڕاستی دوو کێوی سەربەرزی شاھۆ و ئاتەشگادایە. بە ھۆی شێوی زەوی، سازکردنی خانووەکان، شێوەیەکی تایبەتی بەشارەکە بەخشێوە؛ بۆیە پاوە، بە ھەزار ماسوو ...

                                               

پۆلدەشت

پۆلدەشت یەکێکە لە شارۆچکەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا دەکەوێتە باکوری پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران و ناوەندی شارستانی پۆلدەشتە، ئەم شارۆچکەیە بە دووری کم دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی ماکۆوە و بەدووری کم دەکەوێتە ...

                                               

پیرانشار

پیرانشار شارێکە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. پیرانشار‎ لە ڕووی دابەشکارییە کارگێڕییەکانی دەوڵەتی ئێرانەوە، شارستانێکە کە لە باشووری ڕۆژئاوای پارێزگای ورمێ ھەڵکەوتووە. لە ڕوانگەی دیمۆگرافییەوە، لە ڕۆژھەڵاتی ھەرێمی زمانی-فەرھەنگیی کوردستان ھەڵکەوتووە. لە ...

                                               

تاکستان

تاکستان ناوەندی شارستانی تاکستان و شارێک لە پارێزگای قەزوینی ئێرانە، کە لە دووری ٣٠ کیلۆمەتری شاری قەزوین ھەڵکەوتووە. ھەروەھا شەمەندەفەری تاران و تەورێز لەرێگای تاکستانەوە دەگزەرێ. تاکستان لە زمانی فارسیدا بەمانای باخی ترێیە.

                                               

توویسرکان

توویسرکان ناوی شارێکە لە پارێزگای هەمەدان. ئەم شارە لە باشووری هەمەدانەو هەڵکەوتووە. ئەم شارە بە هۆی زیادی دار گەل گوێزیەو بەناوبانگە. توویسرکان لە نیگای جەماوەرەو چوارەمین شاری گەورەی پارێزگای هەمەدانە.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →